Geleneksel Türk okçuluğuna gönül veren Haziran 1984 doğumlu Gökçe Kızıltaş, yaklaşık dokuz yıldır Tirendâz ekibiyle yarışma ve etkinliklere katılmaktadır. Güzel sanatlar fakültesi, Plastik sanatlar ve Endüstriyel Tasarım bölümlerinden mezun olduktan sonra mimari restorasyon ve sanat alanındaki birikiminin yanı sıra el yapımı deri tasarımlarıyla da ilgilenmekte; doğa, geleneksel sanatlar ve üretimle iç içe bir yaşam sürdürmektedir.

Hedeften Hatıralara: 5.Bursa Geleneksel Okçuluk Parkur Yarışması

Gökçe Kızıltaş

Geçtiğimiz hafta sonu düzenlenen 5. Geleneksel Türk Okçuluğu Orman Parkuru temalı okçuluk yarışmasına Hakan Kasapoğlu, Gürkan Karahan, Fatih Düzen ve Abdülaziz Kutay olmak üzere beş kişilik Tirendâz ekibi olarak katıldık. Bursa Gürsu’nun Ericek bölgesinde yer alan Adrenalin Park, doğa ve macera sporlarını bir araya getiren geniş bir alana sahipti. Ormanlarla çevrili doğası, göleti, seyir alanları, kamp ve konaklama imkânlarının yanı sıra okçuluk, tırmanma ve çeşitli doğa sporlarına uygun parkurları ile yarışmamız için oldukça güzel bir ortam sunuyordu. Bu mekânda bizi buluşturan organizasyon sahibi Bursa Geleneksel Okçuluk Spor Kulübü, Ertan Taşkın önderliğinde geleneksel Türk okçuluğunun yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla Bursa’da faaliyet gösteren; eğitim, antrenman, yarışma, kamp ve çeşitli sosyal etkinliklerle okçuları bir araya getiren köklü bir oluşum. Ertan Taşkın’ın Tirendâz ekolüne yakınlığı sebebiyle kulübün Tirendâz ile dostluğu da uzun yıllara dayanıyor. İki kulüp, geçmişten bugüne yalnızca yarışmalarda değil; ortak gezilerde, seminerlerde ve çeşitli okçuluk etkinliklerinde de birçok kez bir araya gelerek bilgi ve tecrübelerini paylaşmış. Yıllar içinde oluşan bu bağ, okçuluğun rekabetten öte dostluk ve paylaşım yönünü de güçlendirdi. Bu nedenle Bursa’daki parkur yarışması bizim için eski dostlarla yeniden aynı meydanda buluşmanın da güzel bir vesilesiydi.

Uzun bir aradan sonra, özlemini çektiğimiz bu organizasyon için Cuma gününden yola çıktık. Akşam saatlerinde alana ulaştıktan sonra çadırlarımızı kurduk. Kamp arkadaşlarımızla selamlaştıktan sonra, Bursa ekibinden Muhiddin ağabeyin yaktığı kamp ateşi etrafında toplandık. Kamp ateşinin yandığı metal haznenin çamaşır makinesinden çıkan tambur olduğunu anlayınca çok şaşırdım. Alt kısmına üç ayak eklenerek şahane bir soba görevi görüyordu. Üzerine konulan özel tasarım, çift bölmeli ve haznesi bütün köye yetecek kadar geniş olan koca bir çaydanlıkla demlenen çaylarımızı yudumlayıp içimizi ısıttık.

Daha sonra, yarışmanın hedefleri ile ilgili bilgilendirme toplantısının yapılacağı salona gittik. Projeksiyonla perdeye yansıtılan görsellerle birlikte kritik hedeflerde yanlış anlaşılmanın önüne geçmek için detaylı bir şekilde sunum yapıldı. Bu da organizatörlerin işlerini ne kadar ciddiye aldıklarının bir göstergesiydi. Bilgilendirmenin ardından gecenin ilk heyecanı olan prestij atışı için hazırlıklara başladık. Kural basit görünüyordu: Karanlıkta, mesafesi kestirilemeyen bir noktaya yerleştirilmiş ışık kaynağına doğru atış yapılacak ve okunu ışığa en yakın düşüren yarışmacı ödülün sahibi olacaktı. Karanlığın içinde yalnızca uzaktaki ışığa bakarak mesafeyi tahmin etmek oldukça farklı bir deneyimdi. Atışlar tamamlayıp oklarımızı toplamaya gittiğimizde, mesafe algısının insanı ne kadar yanıltabileceğini fark ettim. Yinede bunu başarabilen ve kaynağa en yakın atabilen Bursa Geleneksel Okçuluk Kulübünden oldu. Ardından çadırlarımıza çekildik.

Sabah bizi sonbahar esintili çok güzel bir hava karşıladı. Kavurucu yaz sıcaklarının ardından sonbaharın hafif esintisini hissetmek insana zindelik veriyordu. Yanımızda getirdiğimiz yiyeceklerle kahvaltımızı yaptık, ikram edilen çorbamızı içtik ve yarışma için hazırlanmaya başladık.

Bizi 30 hedeften oluşan oldukça zengin bir parkur bekliyordu. ‘’Parkur’’ aslında geleneksel okçuluğun bir yarışma disiplinini tarif etmek için kullanılıyor. Normalde belli bir mesafeden aynı hedefe üst üste ok atma şeklinde evrilmiş olan modern okçuluktan farklı olarak, bir geleneksel yayın asıl kullanım amaçlarına uygun şartları canlandıran senaryolarda ok atmayı işaret ediyor. Avcılık pratiği olarak başlayan önceleri siyah-sarı dairesel hedeflere sonra iki boyutlu hayvan hedeflerine atış yapılan ve sonrasında da elastomerlerin (bir tür polimer malzeme) gelişimiyle üç boyutlu hayvan şeklinde hedeflerin yapılmasıyla bugünkü haline gelen bu disiplinin ilk haline saha okçuluğu deniyordu. Zamanla bu pratik bu tarz hedeflerin bir arada yerleştirildikleri mekândan esinlenilerek parkur adıyla anılmaya başladı. Günümüzde bu tür şartları simüle eden parkurlarda yarışmak geleneksel yay kullanan okçuların kabiliyetlerini geliştirmesi ve sınaması için iyi bir fırsattır.

Yarışma için yerleştirilen hedefler, geleneksel yayın sınırlarını zorlayan ve müsabakayı zevkli bir rekabet ortamına çevirmekle kalmıyor, kendiliğinden oluşan bir Türkçe okçuluk terminolojisini de beraberinde getiriyordu. Akıllıca isimlendirilen hedeflerin yanı sıra, ‘’Karol’’ gibi bize tanıdık gelen isimler de görülüyordu. Parkur tarzı okçuluk yarışmalarını Türkiye’ye getiren ve tanıtan Tirendâz ekibi olarak bu hedeflerin birçoğunu başka ülkelerde görmüş ve ülkemize taşımıştık. “Karol” denilen hedefi de, Polonyalı dostumuz Karol Pisarkiewicz’in bir yarışmasında görmüş, kendisinden izin alarak, kendi düzenlediğimiz yarışmalarda kullanmaya başlamıştık. Atış sırasında okçuyu belli ayak basış pozisyonlarına zorlayan bir zemin şeması olan bu hedef istasyonu, okçuyu zor atış pozisyonlarından hattâ ters elle atışa zorlaması bakımından, oldukça zor ve eğlenceli bir hedef düzeneği sunuyordu. Bu hedefi kullandığımız ilk yarışmada, dostumuza olan minnet borcumuzun bir ifadesi olarak hedefe onun adını vermiştik. Anlaşılan o ki zaman içinde, kökeni hakkındaki bilgi kaybolmakla beraber bu isim tutulup benimsenmişti.

Son zamanlarda Gökbörü Okçuluk tarafından geliştirilen ‘’Savaş Ganimeti’’ hedefi de parkura ayrı bir renk katıyordu. Atış öncesinde yay ve oklarımızı hedefin belirli bir mesafe önünde bulunan masaya bırakıyorduk. Masaya koşup yayımızı ve okumuzu aldıktan sonra hedefe bir atış yapıyor, ardından birkaç adım geride bulunan çana koşarak onu çalıyorduk. Sonra yeniden masaya dönüp bir sonraki okumuzu alarak aynı hareketi tekrarlıyorduk. Hız, dikkat ve isabeti bir araya getiren bu hedef, diğer atışlardan farklı olarak yarışmaya oldukça eğlenceli bir hareketlilik katıyordu. Her istasyon yarışmacıları zorlayan ayrı bir disiplinden oluşuyordu. Bunlardan biri de vurabilenin oldukça az olduğu trap hedefiydi. Trap, İngilizce “kapan” veya “tuzak” anlamına gelir ve bu atış disiplininin ortaya çıkışı olarak, kafeslerde tutulan güvercinlerin serbest bırakılıp yivsiz tüfeklerle vurulması uygulamasına dayanırdı. Zaman içinde canlı güvercinlerin yerini sıkıştırılmış kömür tozlarından yapılmış dairesel plaklar almıştır. Bu atış disiplini halen resmi olimpik atıcılık disiplinleri arasında yer almaktadır. Buradaki atış buna benzer olarak, 25 cm çapında EVA (etilen vinil asetat adında, ok hedefi materyali olarak kullanılan bir ko-polimer) disklerinin makine yardımı ile havaya fırlatılıp ibriş oklarıyla vurulduğu bir hedef olarak tasarlanmış. Listeyi incelerken her birinin nasıl bir atış deneyimi yaşatacağını merak ediyor, bir an önce yayı elime alıp parkura çıkmak için sabırsızlanıyordum.

Yarışmacılar gruplara ayrıldıktan sonra yarışma başladı. Bu kez de bana grubun yazıcılık görevi verilmişti. İlk başlarda biraz tedirgindim. Puanları takip edip kaydederken dikkatimin dağılacağından korkuyordum. Fakat parkur ilerledikçe alışmaya başladım. Gün boyunca hedefleri birer birer geride bırakırken, her yeni hedef bizi farklı bir atış deneyimiyle karşılıyordu. Öğle arasında ekmek arası köftelerimizi yiyip biraz dinlendikten sonra enerjimizi toplayarak parkura devam ettik. Beni parkurda en çok zorlayanlar ise tek atış hakkı verilen hedefler oldu. Çünkü bu hedeflerde atılan ilk oku referans alarak ikinci atışta düzeltme yapma şansımız yoktu. Mesafeyi ilk bakışta doğru kestirmek ve tek okla hedefi vurmak gerekiyordu. Bir de bu hedeflerin hareketli olanları vardı ki, işin içine bu kez zamanlama da giriyordu. Kısacası doğru karar, doğru mesafe tahmini ve doğru zamanlama isteyen bu hedefler, saha okçuluğunda kendimi sınadığım en güzel etaplardan bazılarıydı.

Yarışma sırasında yan gruptan duyduğum bir hikâye ise günün en ilginç anılarından biri oldu. Bursa Okçuluk Kulübü ekibinden birkaç genç, hedefleri hazırlamak için günler öncesinden ormanda çalışırken, geceyi orada geçirmek üzere çadırlarını kurmuşlar. İşlerini tamamlayıp döndüklerinde çadırlarından birinde kocaman bir delik olduğunu fark etmişler. Meğer aç bir köpek, içerideki böreklere ulaşmak için doğrudan hedefe giden bir yol açmış! Üstelik tek kurban börekler değilmiş. Başka bir çadır da aynı şekilde bebe bisküvilerine ulaşmak için delinmiş. Bu hikâyeyi duyduğumda olayın komik mi yoksa korkutucu mu olduğuna karar veremedim. Ama yarışmadan yıllar sonra bile anlatılacak hikâyelerden biri olduğu kesin. Yarışmayı tamamlayıp puanlarımızı hesapladıktan ve imzalarımızı attıktan sonra hızla ekip arkadaşlarımı aramaya koyuldum. Gün boyu süren parkur ve onlarca atışın ardından artık kurt gibi acıkmıştım. Şansıma ekip arkadaşlarım da yarışmayı tamamlamış ve yemek için restorana geçmişlerdi. Bursa Gürsu’daki restoran, atmosferiyle hemen dikkat çekiyordu. Geniş, ahşap dekorasyonlu, içerisinde süs havuzu bulunan oldukça şık ve sıcak bir mekândı. Menüsü zengin, fiyatları ise özellikle İstanbul ile karşılaştırıldığında oldukça uygundu. Ancak mekânı bizim için özel kılan yalnızca yemekleri değil, yarışma ve kamp süresince tesisin üst katını bizlere açık tutmalarıydı. Toplantılarımızı burda yaptık, çorbalarımızı burada içtik. Gürsu’nun yüksek râkımlı bölgelerinde telefonların çekmediği zamanlarda Wi-Fi bağlantılarını iki gün boyunca bizimle paylaşmaları da büyük kolaylık sağladı. Güleryüzlü ve eksiksiz hizmetleri için kendilerine ayrıca teşekkür etmek isterim.

Karnımızı güzelce doyururken, doğal olarak sofradaki sohbetimizin konusu yine yarışma ve gün boyunca yaşadıklarımızdı. Hangi hedefte nasıl atış yaptığımızı, kaçırdığımız okları, bizi zorlayan hedefleri ve elbette puanlarımızı konuşmaya başladık. Aramızda özellikle Abdülaziz hocamızın aldığı puan hepimizi umutlandırmıştı. Sonuçların nasıl şekilleneceğini merak ediyor, bir yandan kendi puanlarımızı değerlendirirken bir yandan da heyecanla açıklanacak sonuçları bekliyorduk. Bekleyiş sırasında kardeş takımlardan dostlarımızla da bir araya gelme fırsatı bulduk. Hal hatır sorduk, yarışmanın kritiğini yaptık, parkurda yaşananları birbirimize anlattık. Aslında geleneksel okçuluk organizasyonlarının en güzel taraflarından biri de tam olarak buydu: Rekâbet hedef başında kalıyor, parkur bittiğinde yerini dostluğa, sohbete ve ortak anılara bırakıyordu.

Akşam programı da belli olmuştu. Saat 21.00’de sonuçlar açıklanacak, ardından konser ve hediye çekilişi yapılacak son olarak da “domuz avına” çıkacaktık. Akşam organizasyon salonuna çıktığımızda sonuçlar açıklanmıştı. Merakla beklediğimiz sonucu almış, Abdülaziz hocamızın aldığı puanla yarışmayı 7. sırada tamamladığını öğrenmiştik. Büyük erkeklerde 83 yarışmacının bulunduğu kategoride ilk 10 arasına girmesi hepimizi sevindiren önemli bir başarıydı. Biraz gaza gelip, “Nevşehir’e de yetişebilir miyiz?“ diye düşünmeden edemedik (Aynı hafta sonunda Nevşehirdeki kardeş kulüp Gökbörü de bir yarışma organize ediyorlardı). Şaka bir yana, yarıştıkça daha iyi puanlar almaya başlamamız hepimizi motive ediyordu. Ben ise Büyük Bayanlar kategorisinde 38 yarışmacı arasında 25. sırada yerimi aldım. Aylardır doğru dürüst antrenman yapmamıştım. Üstelik antrenmansızlığım yalnızca puanıma değil, kelimenin tam anlamıyla yüzüme de vurmuştu. Kirişin çarptığı sağ yanağımda hafif bir morluk oluşmuş, günün heyecanı geçtikçe acısı da kendisini hissettirmeye başlamıştı. Bir yandan konseri beklerken bir yandan Murat Özveri hocamıza telefonda puanımı mahcup bir şekilde izah etmeye çalışıyordum. O da defalarca söylemekten dilinde tüy biten nasihatını yineledi: ‘’Daha çok antrenman yapmanız gerekiyordu.’’

İstanbul’un koşuşturmacasında ve iş hayatından arta kalan zamanlarda elimden geldiğince antrenmanlara katılmaya çalıştığımı anlatmaya çalışsam da bunun bir mâzeret olmadığını ben de gayet iyi biliyordum. Bu işe gönül vermiş biri olarak antrenmanları aksattığım için aslında en çok kendime kızıyordum. Bir tarafta yarışmayı tamamlamanın mutluluğu, diğer tarafta “Biraz daha çalışsaydım daha iyisini yapabilirdim,” düşüncesinin burukluğu vardı üzerimde. Sanırım yarışmaların insana öğrettiği şeylerden biri de buydu. Hedef yalnızca karşımızdaki puta değildi, bazen insan kendi eksiklerini de hedef almak zorunda kalıyordu. Üstelik daha önce aynı organizasyonda ikincilik kürsüsüne çıkmış biri olarak, bu kez aldığım sonuç beni ister istemez düşündürdü. Ancak bu durum moralimi bozmaktan çok, antrenmanın ne kadar önemli olduğunu yeniden hatırlattı. Bazen insanın en büyük rakibi karşısındaki değil, kendi önceki başarısı oluyordu. Ben bu düşünceler içerisinde arkadaşlarımla sohbet ederken zaman hızla geçmiş ve beklediğimiz mini dinletinin vakti gelmişti.

Dinletisiyle gönüllerimiz şenlendirecek Ozan Yusuf Alper Güllü ile Bursa Geleneksel Okçuluk Kulübü Başkanı Ertan Taşkın hocamızın dostluklarının uzun yıllara dayandığını öğrendik. Zaman zaman bir araya gelip türküler eşliğinde güzel vakit geçiriyorlarmış. Onların bu güzel dostluğu sayesinde biz de kendisini dinleme fırsatı bulduk.

Sazını eline aldığında ortamın havası değişti. Mikrofon dahi kullanmak istemedi. Belli ki o da aramızdaki o samimi, “biz bize” ortamın bozulmasını istemiyordu. Sazıyla hem çaldı hem söyledi. Geniş repertuarından seçtiği türküleri yalnızca seslendirmekle kalmadı, hikâyelerini de anlattı. Böyle olunca her türkü başka bir anlam kazandı. Kimi zaman gülümsedik, kimi zaman hikâyelerin içinde geçmişe doğru küçük yolculuklara çıktık. Yaklaşık on-on beş türkü dinledik. Arslanbek Sultanbekov tarafından 1997 yılında bestelenen dünyaca ünlü “Dombıra”, “Köroğlu” ve “Çanakkale Türküsü” bunlardan birkaçıydı. Zamanın nasıl geçtiğini anlamadık.

Çanakkale Türküsünde “Anne ben gidiyom düşmana karşı” sözlerini duyduğum anda ağlamamak için kendimi zor tuttum. Öyle güzel, öyle dokunaklı söylüyordu ki türkü bittiğinde etrafıma bakındım, herkesin gözleri dolmuş, yüzlerine aynı hüzün yerleşmişti. O anda kendi kendime, “Neden kendimi tuttum ki?” diye düşündüm. Belki de bırakmalıydım. Bazen bir türküyü gerçekten anlayabilmenin yolu, uyandırdığı duyguları yaşamaktan geçiyordu. Üstelik bunu, geleneksel okçuluk için bir araya geldiğimiz bir gecede yaşamak benim için ayrıca anlamlıydı. Gün boyunca elimizde yaylarımızla ormanın içinde hedef peşinde koşmuş, akşam olduğunda ise bir sazın ve türkünün etrafında sessizce aynı duyguda buluşmuştuk. Ozan ardı ardına çalmaya devam etti. Arada tamburla da türkü seslendirerek dinletiye ayrı bir renk kattı. Tamburun zaman içerisinde geçirdiği değişimden de bahsetti. Daha geniş topluluklara seslenme ihtiyacı arttıkça gövdesinin büyüdüğünü, tellerinin sayıca çoğaldığını ve böylece daha güçlü bir sese kavuştuğunu anlattı.
Dinletinin sonunda büyük alkışlar eşliğinde hep birlikte hatıra fotoğrafı çektirdik.

Ardından sıra hediye çekilişine geldi. Yaklaşık 90 kişinin katıldığı çekilişte on kişiye ok seti, on kişiye tirkeş ve on kişiye kolçak verilecekti. Numaraları heyecanla takip ettim. İlk on bitti, çıkmadı. İkinci on da tamamlandı. Artık bana çıkmayacağını düşünüyordum.

Derken kalan son üç numara anons edildi. Biri bendim! Gün içinde kendi performansım ile ilgili yaşadığım burukluğun ardından bu hediye bana bir motivasyon hediyesi gibi geldi. Gece artık iyice ilerlemişti. Saat bir sularında bu kez “Domuz Avı” için hazırlıklar başladık. Elbette sözü edilen gerçek bir av değildi. Gölün üzerinde yüzen bir sal üstünde üç boyutlu bir domuz hedefi hazırlanmıştı.

Ay ışığının gölün üzerine yansıdığı karanlıkta ortaya inanılmaz bir atmosfer çıkmıştı. Mesafesini yine tam olarak kestiremediğimiz, sadece silueti görülebilen üç boyutlu hedefe belirli bir yükseklikten atış yapılacaktı. Onar kişilik gruplar hâlinde atış alanına geçtik. Her birimizin üç ok atma hakkı vardı. Karanlıkta okları gözümüzle takip etmek neredeyse imkânsızdı. Fakat gelen sesten okun nereye gittiğini az çok anlayabiliyorduk. Benim üç atışımda da gölden o tanıdık ses geldi:

“Şıp!”

“Şıp!”

“Şıp!”

Oklarım suya dalmıştı.

Aslında çok şaşırtıcı değildi. Yayımın libresinin düşük olması ve kısa çekişli olmam bu tür uzak mesafeli oyunlarda benim için dezavantajdı.

Olsun…

Hedefi vuramasam da ay ışığının göle vurduğu o gecede, karanlığın içinde yayı germek ve o heyecanı yaşamak bile güzeldi. Biz atış noktasından ayrılırken, arkamızdan domuz hedefini getirdiler. Üzerinde yalnızca beş ok vardı. Oklardan ikisi ölümcül bölgeye oldukça yakın, biri boyun, diğeri ise bacak bölgesindeydi. O az sayıdaki okun arasında tanıdık bir ok da vardı: Abdülaziz hocamızın oku. Gündüz 83 yarışmacı arasında yedinci olan Abdülaziz hocamız, anlaşılan gecenin karanlığında da hedefi bacağından vurmayı başarmıştı.

Ertesi sabah artık toparlanma zamanı gelmişti. Aslında ödül törenine de katılmayı çok isterdik, ancak şiddetli yağmur bekleniyordu ve aramızda motosikletle gelen bir arkadaşımız vardı. Hava koşullarının yolculuğu tehlikeli hâle getirme ihtimali nedeniyle, daha fazla gecikmeden yola çıkmamız gerekti.

İki güne ne çok şey sığdırmıştık. Ertan Taşkın hocamız ve Bursa Geleneksel Okçuluk ekibiyle vedalaşırken bize böylesine dolu dolu iki gün yaşattıkları için ne kadar teşekkür edeceğimizi bilemedik. Biz yarışmacılar gelip parkura çıkıyor, oklarımızı atıyor ve güzel anılarımızla evlerimize dönüyoruz. Ancak böylesine kapsamlı bir organizasyonun arkasında günler öncesinden başlayan büyük bir emek olduğunu unutmamak gerekiyor. Hedefleri hazırlayan, parkuru kuran, kamp alanını düzenleyen, ikramları hazırlayan, gece etkinliklerinden dinletiye kadar organizasyonun her aşamasında zamanını ve emeğini ortaya koyan herkese Tirendâz ekibi olarak sonsuz teşekkür ediyoruz.

Bursa’dan yalnızca puanlarımızla dönmedik. Yeni tecrübeler, yeni dostluklar, biraz daha fazla antrenman yapmamız gerektiğini hatırlatan dersler ve uzun yıllar gülümseyerek anlatacağımız anılarla döndük. Çünkü geleneksel okçuluk bazen hedefi vurmak, bazen ıskalamak, bazen bir türkünün karşısında duygulanmak, bazen de gecenin karanlığında göle düşen okun sesine hep birlikte gülmekti. En güzeli ise bütün bunları aynı tutkuyu paylaşan insanlarla yaşayabilmek.

Emeği geçen herkese gönülden teşekkürler. Bir sonraki yarışmada, yeniden aynı dostlukla ve aynı heyecanla buluşmak dileğiyle…